به گزارش البرزفردا ، وجود بیش از ۶۵ هزار هکتار بافت فرسوده در مناطق مختلف کشور همچون «بمب ساعتی» لحظه لحظه تداعی گر انفجاری مهیب است که کارشناسان می گویند بیخ گوش تهران و کرج خوابیده و چنانچه به مرز انفجار برسد، زمین و زمان را به یکدیگر می دوزد و خسارات مادی و معنوی فراوانی به جای می گذارد؛ در این بین طبق آمارهای رسمی و نیمه رسمی بالغ بر هزار هکتار بافت فرسوده در کرج شناسایی شده است که البته همتِ مردم، مسئولان و شهرداریها برای نوسازی آن اگر از صفر کمتر نباشد، بیشتر هم نیست و شهرمان زیر آوار ساختمانهای ناپایدار کمر خم کرده است.
سهم کلانشهر کرج از ۶۵ هزار هکتار بافت فرسوده کشور در حدود یکهزار هکتار (بر اساس آمار رسمی) است که به طور میانگین هزینه تملک و ایجاد فرصت ها و زیر ساخت های متناسب شهری در هر هکتار از آن بالغ بر ۵ میلیارد تومان است که با یک حساب سرانگشتی به ۵ تریلیارد تومان می رسد، به بیانی دیگر با تعطیلی کامل فعالیت های شهرداری و قطع حقوق و مزایای پرسنل این مجموعه می توان پس از ۲۵۵۵ روز کار بی وقفه بافت های فرسوده را به حافظه تاریخی سپرد. از یکسو کارشناسان آگاه می گویند که حجم واقعی بافت های فرسوده در صورت اصلاحاتی در طرح تفصیلی شهر به حدود دو هزار هکتار می رسد و در ثانی، سالانه به دلیل عدم رعایت اصول فنی و شهرسازی در ساخت و سازها حدود ۷ درصد به حجم بافت های متراکم فرسوده افزوده می شود.
حدود ۱۶٫۵ درصد مساحت شهر کرج در سیطره بافت های فرسوده قرار دارد و با احتساب سکونت میانگین ۱۲۰ هزار نفر در هر هکتار از شهرمان و اینکه تراکم جمعیت موجود در بافت های فرسوده به طور معمول ۳ برابر متوسط شهر است، حدود ۵۹۴۰۰۰ نفر ساکن بافت های فرسوده کرج هستند که به زبان ریاضی نزدیک ۳۳ درصد مجموع جمعیت کرج را شامل می شود.
بر اساس استانداردهای جهانی و با احتساب حداقل سرانه های موجود در فضاهای متراکم شهری، ساکنان بافت های فرسوده کلانشهر کرج به ۱۷۸٫۲ هکتار سرانه مسکونی، ۲۶۱٫۳ هکتار فضای آموزشی، ۳۰۲٫۹ هکتار سرانه تجاری، ۳۰۲ سرانه اداری، ۴۲۱٫۷ هکتار سرانه درمانی و بهداشتی، ۸۹۱ هکتار سرانه بیمارستان، ۸۹۱ هکتار سرانه درمانگاه، ۸۹۱ هکتار سرانه اورژانس، ۲٫۳۷۶ هکتار سرانه رادیولوژی، ۲٫۳۷۶ هکتار سرانه آزمایشگاه، ۵۹٫۴ هکتار سرانه مجتمع های پزشکی، ۲٫۹۷ هکتار سرانه مرکز بهداشت، ۱٫۱ هکتار سرانه داروخانه، ۳۵۶٫۴ هکتار سرانه گرمابه عمومی، ۲٫۹۷ هکتار سرانه توالت عمومی، ۲۹۷ هکتار سرانه مساجد و اماکن مذهبی، ۲٫۹۷ هکتار سرانه کتابخانه ها، ۵۹٫۴ هکتار سرانه تاسیسات پست، ۱۲ ایستگاه آتش نشانی، ۵۹٫۴ سرانه جایگاه های سوخت، ۱۰۰۹٫۸ هکتار سرانه فضای سبز، ۱۱۸٫۸ هکتار سرانه گورستان، ۱۱۸٫۸ هکتار سرانه کشتارگاه و حدودا ۶۲۳۲٫۸۶۲ هکتار معادل ۶۲٫۳۲۸۶۲ کیلومترمربع فضای شهری برای تامین سرانه های مورد نیاز برای یک زندگی مطلوب و استاندارد نیاز دارند که در حدود ۳۷٫۵۷ درصد مساحت کل کرج را در بر می گیرد.
در شرایط کنونی، تنها ۶٫۲۳۲ درصد از فضای شهری لازم در اختیار ساکنان بافت های فرسوده کلانشهر کرج است که به تنهایی عمق فاجعه را می رساند و ضرورت تدبیر اندیشی فوری مسئولان دولتی را گوشزد می کند.
همچنین از آنجا که بخشی از میراث فرهنگی و آثار تاریخی شهر در بافت های فرسوده قرار گرفته، بایستی ضوابط خاصی برای ساخت و ساز در این محدوده اعمال شود و سازمان میراث فرهنگی نظارت های لازم را بر صدور پروانه ساخت در لکه های فرسوده شهر داشته باشد؛ صرف اینکه هر خانه کلنگی خراب و برج و بارو جایگزین آن شود، تداعی گر حذف بافت فرسوده از چرخه شهری نیست، بلکه برخی خانه ها هویت تاریخی و دینی شهر را بیان می کنند که حفظ و نگهداری آنها ضروری است. اما برای نوسازی بافت های فرسوده باید چکار کرد؛ «وام نوسازی» بهترین گزینه پیش روی شماست.
دستورالعمل اجرایی پرداخت تسهیلات بانکی بابت ساخت واحدهای مسکونی واقع در بافتهای فرسوده شهری برای همین منظور تدوین و ابلاغ شده است؛ برای اطلاع از قرار گرفتن ملک خود در بافت فرسوده می توانید به شرکت عمران و مسکن سازان استان یا شهرداری منطقه مراجعه کنید و در صورت تایید آنها، معرفی نامه برای بانک دریافت نمایید.
سقف پرداخت تسهیلات به ازای هر واحد ۲۰۰ میلیون ریال برای ساخت غیر صنعتی و ۲۲۰ میلیون ریال برای ساخت واحدهای با فناوری نوین می باشد که در ابتدا مبلغ ۱۰ میلیون ریال از تسهیلات مذکور جهت تخریب، آماده سازی و شروع عملیات و مابقی تسهیلات باقیمانده طی چهار مرحله به متقاضی پرداخت خواهد شد.
راه اندازی دفتر خدمات نوسازی بافت فرسوده محلات، اخذ مجوز انتشار فروش اوراق مشارکت برای بافت های فرسوده، دریافت سهمیه ویژه از نظام بانکی برای تسهیلات نوسازی بافت های فرسوده و… سایر اقدامات که در کلانشهر کرج مورد آزمون و خطا قرار گرفته، بخت بسته بافت های فرسوده را باز نکرد و رکود همچنان رکورد می زند.
قولنامه ای بودن اکثر املاک واقع در بافت های فرسوده که عملا دستِ مالکان را از دیوار تسهیلات بانکی کوتاه می کند، مهمترین چالش در مسیر نوسازی بافت های فرسوده است.
ایجاد تعاونی های مسکن با محوریت معتمدین محلات و ترغیب مالکان برای تجمیع بناهای فرسوده و برخورداری از معافیت های عوارضی و مالیاتی و سقف بیشتر تسهیلات بانکی مهمترین راهکار برای ایجاد انگیزه در مردم در ساخت و ساز در محدوده بافت های فرسوده است؛ همچنین بایستی پروژه های الگو توسط شرکت های عمران و مسکن سازان در محدوده بافت احداث شود تا تصور عملی از آنچه به مردم گفته می شود، در ذهن ها تداعی شود.
متاسفانه برخی نوسازی بافت فرسوده با مشکلات کنونی را تلاش بیهوده می خوانند و باور دارند مادامی که کوهی از اعتبارات و البته اختیارات قانونی در اختیار ارگان خاصی قرار نگیرد و همه زنجیره های حلقه نوسازی با نگاه تعامل و همکاری در کنار یکدیگر قرار نگیرند، نمی توان به خالی شدن شهر از مهمانی ناخوانده به نام بافت فرسوده امیدوار بود.
همچنین ضرورت دارد تلاشی مشترک برای جلوگیری از ساخت و سازهای بی رویه و بی کیفیت شهری که بافت های جدید فرسوده ایجاد می کند، در دستور کار قرار گیرد.
سالهاست که کارشناسان زنگ خطر وقوع زلزله با ریشتر بالا در تهران و البرز را به صدا در آورده اند و تجربه زلزله هایی با ریشتر متوسط در برخی شهرهای کشور همچون بم (با ۵۰ هزار کشته و زخمی)، طبس (با ۲۵ هزار کشته)، دشت بیاض (با ۲۰ هزار کشته)، بوئین زهرا (با ۱۲ هزار کشته) و… که در مقایسه با کرجی عددی به حساب نمی آیند، تصویری عینی از وقوع زلزله در نقاط متراکم جمعیتی شهر کرج را با هزاران کشته و زخمی تداعی می کند و خدا می داند با وجود کوچه های تنگ و باریک در این نقاط، چگونه نیروهای امداد و نجات برای کمک به مجروحان و بیرون کشیدن اجساد از زیر آوار دست به کار خواهند شد؟ راستی آمار و میزان تلفات چقدر خواهد بود؛ چند ده هزار کشته با چند صد میلیارد تومان خسارت؟!
با وقوع زلزله در سایر نقاط کشور، تهران و البرز نقش مهم پشتیبانی را در اعزام نیروهای امدادی، پتو، غذای گرم و… ایفا می نماید اما براستی چه کسی به دادِ ما خواهد رسید؟! قرار گرفتن کرج روی چندین کمربند لرزه خیز گواهی بر ادعای کارشناسان برای استعداد کرج برای لرزیدن است که امیدوارم نیاید روزی که می ترسم بیاید… به هر روی موضوع بافت های فرسوده معضلی ملی است که تنها متوجه مدیریت شهری نیست بلکه باید با نگاهی ملی به آن نگریسته و باحمایت دولت این معضل بزرگ را به مرور برطرف کرد.
بافتهای فرسوده و سکونتگاههای غیررسمی، بزرگترین مشکل حوزه شهرنشینی
شهردار کرج در همین ارتباط به خبرنگار «البرز فردا» گفت: بافت های فرسوده و سکونتگاه های غیررسمی از جمله بزرگترین مشکلات حوزه شهرنشینی شهر به شمار می آیند که نزدیک به ۸۰۰ هکتار از این بافت ها در کرج به ثبت شورای عالی شهرسازی رسیده و مابقی غیرثبتی است.
علی ترکاشوند افزود: شهر کرج از جمله شهرهایی است که دارای ظرفیت های مثبت و منفی توام بسیار زیادی است و می تواند با رسیدگی و توجه به شهری موفق و توانمند تبدیل شود؛ در عین حال تهدیدات بسیاری نیز در این شهر وجود دارد که بار سنگینی را به دوش مسئولان گذارده و می تواند به یک نقطه ضعف اساسی و پرخطر برای شهر تبدیل شوند.
وی، آمار بافت های فرسوده ثبت شده در شورای عالی شهرسازی را نزدیک به ۸۰۰ هکتار عنوان کرد و ادامه داد: اگرچه این آمار ثبت شده و مشخص است اما بافت های فرسوده بسیاری هم اکنون با توجه به حاشیه نشینی ها و سکونت شهروندان در سکونتگاه های غیررسمی ایجاد شده که این میزان، رقمی نزدیک به یک هزار و دویست هکتار را شامل می شود.
ترکاشوند تصریح کرد: بر این اساس حدود دو هزار هکتار بافت فرسوده در کرج وجود دارد که اگر به آن توجه نشده و شهروندان نسبت به عوارض و آسیب های حضور در چنین نقاطی آگاه نشوند، متحمل ضررهای سنگین و آسیب های فراوانی خواهیم شد.
ضرورت احیا و بازسازی بافتهای فرسوده در کرج
معاون جدید هماهنگی امور عمرانی استانداری البرز نیز در همین ارتباط گفت: احیا و بازسازی بافتهای فرسوده در کرج ضروری است..
خسرو ارتقایی اظهار داشت: وجود چندین هکتار بافت فرسوده در استان البرز ساکنان این مناطق را به شدت تهدید میکند لذا باید تمهیدات و برنامهریزیهای اساسی برای احیا و بازسازی این بافتها در کرج انجام شود. متأسفانه بسیاری از ساکنان این گونه مناطق از تسهیلاتی که در اختیارشان قرار میگیرد اطلاعی ندارند لذا آگاهی رساندن به ساکنان بافتهای فرسوده یکی از مهمترین اقداماتی است که در مرحله نخست باید انجام شود.
معاون عمرانی استاندار البرز در ادامه با اشاره به اینکه وجود بافتهای فرسوده در کرج علاوه بر نازیبا کردن چهره شهر میتواند در بروز حوادث ناگوار و غیرقابل جبران نیز تأثیر داشته باشد، افزود: در این راستا باید به گونهای برنامهریزی کنیم که بافتهای فرسوده در این کلانشهر را با شتاب بیشتری بازسازی کنیم.
احیاء بافت های فرسوده با تعامل مردم، دولت و شهرداریها محقق می شود
رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای اسلامی کلانشهر کرج طی اظهار نظری در گفتگو با «البرز فردا» گفت: نوسازی و بهسازی بافت های فرسوده نیازمند تعامل سه جانبه مردم، دولت و شهرداریها است.
حجت ا… غلامرضایی ادامه داد: بسیاری از شهرهای کشور به محاصره بافت های فرسوده و ناپایدار درآمده اند و در صورتی که زلزله، سیل یا سایر بلایای طبیعی و غیرطبیعی در آنها به وقوع بپیوندد، شاهد به ثمر نشستن خسارت های سنگین مالی و جانی خواهیم بود.
وی با بیان اینکه «نفوذناپذیری، ریزدانگی و ناپایداری» سه عامل و معیار اصلی شناسایی بافت های فرسوده به شمار می روند، از وجود بیش از هزار هکتار بافت فرسوده در کلانشهر کرج خبر داد و بیان داشت: بافت های فرسوده شاخص های اقتصادی، فرهنگی، شهری و اجتماعی را تحت الشعاع خود قرار می دهد و همچنین ارزش منطقه ای ملک و زمین را نیز به شدت کاهش داده است.
انگیزه های مردمی مهمترین اصل در بازسازی بافت های فرسوده کرج
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج گفت: ایجاد انگیزه های مردمی مهمترین اصل در بازسازی بافت های فرسوده کلانشهر کرج محسوب می شود. فرج اله ایلیات بیان داشت: اینکه اداره کل راه و شهرسازی البرز دفاتر تسهیل گری را با حضور مشاوران توانمند ساز در برخی از محدوده های شهرکرج که دارای بافت های فرسوده بیشتری هستند، راه اندازی کرده تا از این طریق با کمک شهرداری و سایر ارگان ها این کلانشهر به بهسازی اینگونه بافت ها کمک کند.
وی ادامه داد: نماینده اداره کل راه و شهرسازی این موضوع را در کمیته «توانمند سازی اقتصادی و مشارکت های مردمی ستاد بازآفرینی شهری» که از سوی فرمانداری این کلانشهر و با حضور نمایندگانی از شهرداری کرج، سازمان صنعت و معدن، بانک ها، کمیته امداد امام خمینی (ره)، اداره کل میراث فرهنگی، اداره کل آموزش فنی و حرفه ای و شورای این شهرستان در دفتر معاونت مالی اقتصادی این دستگاه برگزار شد اعلام کرد.
وی اظهار کرد: بر این اساس دفاتر تسهیل گیری مذکور در خط ۴ حصار برای ساماندهی این محدوده و محله های اخترآباد و سهرابیه راه اندازی شده است و در این دفاتر مشاوران توانمندسازی حضور دارند که به بررسی مشکلات بافت های فرسوده محلات می پردازند و مردم را در این زمینه راهنمایی می کنند.
