عبدالرحمان کمالی در شما ه های گذشته در خصوص نیای و تبار محمد صادق عرب یا همان فاتح سخن گفتیم در  این شماره به بررسی فعالیتهای سیاسی و گرایشاتی فاتح در طول زندگی خود داشت اشاراتی را خواهیم داشت تا در اینده به بررسی بیشتر و دقیقتر در خصوص ترور این شخصیت پیچیده معاصر که عده ای با برگزاری گرامیداشت ها بدنبال تطهیر ب خی از اقدامات وی هستند خواهیم پرداخت.   گرایشات حزب توده ای فاتح در ابتدای ورودش در اتاق تجارت گرایشات توده ای داشت. این گرایشات که بیشتر در مقالاتی که در حوزه اقتصاد در همان نشریه اتاق تجارت منتشر شده است نسبت به ارا دیدگاه های اقتصادی حزب توده فعالیت داشت. وی در آذر ماه ۱۳۱۵ در نشریه اتاق تجارت در یادداشتی به وضع مالیات در کشور اعتراض کرده و آنرا جزیی از اقتصاد سرمایه داری می داند. این گرایشات حزب توده ای در اتاق تجارت سبب شد تا نحوه و جریانات حاکم بر اتاق به سمت حزب توده کشیده شود. در این میان دوستی و ارتباط او با عبدالحسین تیمور تاش مهمترین تاثیرات حزبی وی محسوب می شود.   فاتح و کلوپ های روتاری و لاینز هر چند که در کارنامه فعالیت اقتصادی محمد صادق فاتح کمک به فعالیت های خیریه و کمک به نهادهای اجتماعی دیده می شود اما تلاش های وی بخصوص در اواخر عمر خود که در شهرستان کرج استقرار یافته است به برخی از انجمن هایی که بیشتر جنبه جاسوسی  و نفوذ در کشور داشتند نیز قابل توجه است. نقش محمد صادق فاتح در ایجاد تشکیلاتی همچون تشکیلات باشگاه لاینز و باشگاه روتاری در کرج غیر قابل کتمان است. این گونه کلوپ ها بنگاه های خیریه ای بودند که به جای عملیات خیرخواهانه و حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی مردم به فریب افکار عمومی و دسته بندی های خاص سیاسی و فرهنگی همت می گماشتند. و از این رهگذر برای خود جایگاه در ساختار حکومت کسب می کردند، البته این باشگاه ها تنها این کارکرد را نداشتند ،بکله رابطه تعاملی بین افرادیکه به دنبال کسب قدرت و حصول ایگاه مدیریتی در دولت بودند و دولتمردانی که به لحاظ مشارکت های عملیاتی و حضور فعال اچتماعی د راین محل ها حضور می یافتند، برقرار بود. از ماروده این دو گروه اهداف و سیاست های رژیم که در واقع از خارج از کشور و توسط اربابان خارجی به شخص شاه دیکته می کشد. با رعایت سلسله مراتب منظم و معین به رده های پایین تر منتقل می شد و این کلوپ ها در واقع کانون برآیند این احکام و دستورات بودند و بحث های لازم و ضوروری به انجام می رسید، و راه کارهای عملیاتی و اجاریی اتخاذ می گشت. چنانچه در خصوص اصلاحات ارضی و انقلاب به اصطلاح سفید و اصول آن ، شاهد این روند به طور مشخص هستیم. درواقع این باشگاه ها، مرکز توزیع سیاست های استعماری بیگانگان به شکلی که مورد پذیرش افکار عمومی قرار گیرد، بود برای حصول این نتیجه، توسعه فرهنگی غرب توسط کارگزاران این کلوپ ها، ضروری ب هنظر می رسید و لذا شاهد برنامه های فرهنگی مختلف و عدیده ای هستیم که توسط این مراکز وابسته خارجی به منصه ظهور می رسد. عضویت محمد صادق فاتح در دو کلوپ لاینز و روتاری و حمایت های وی از این دو گروه سبب شد تا فعالیت های این دو کلوپ در کشور در رتبه مناسبی قرار داشته باشد. یکی از مهمترین اقداماتی که فاتح در خصوص کمک به باشگاه های روتاری و لاینز انجام می داد ، در اختیار قرار دادن کامل کافه جهان در اختیار این دو باشگاه بوده است. به عنوان مثال در کتاب باشگاه روتاری به روایت اسناد، گزارشی از بولتن هفتگی باشگاه روتاری در کرج منتشر کرده است که در آن بیش از ۸۰ نفر از روتارین ها،مهمان کرج بوده اند. براساس گزارش شماره ۱۰۴۹۵/۲۰/هـ ساواک اعضای حاضر در جلسه افتتاح کلوپ روتاری کرج به تاریخ ۱۰/۵/۱۳۴۵ را اینگونه اعلام کرده است: طی ناهار مجللی با حضور ۱۷ نفر روتارین ها، آقای دکتر صالح، دکتر هومن، مهندس فروهر، امیر ابراهیمی ، مهندس شیوا ، منصوری ، دکتر ورجاوند ، کوچک علی ، دکتر جنیدی رستار، دکتر ناظمی، مهندس بهرامی ، پرویز، موحد ، دکتر بهشتی، خولی، نعمتی و محمدصادق فاتح کارخانه دار و میهمانان پرویزیان رییس انجم شه، مهندس ریاحی رییس دانشکده کشاورزی، دکتر فشاد رییس دانشکده علوم، دکتر حجازی معاون دانشکده، و هاشم طلایی خبرنگار روزنامه کیهان، رسما افتتاح گردید … همانگونه که در بالا گفته شد ارتباط فاتح با دکتر الهیار صالح سبب شد تا وی به عنوان مهمان ویژه در این افتتاح حضور داشته باشد. سند شماره ۶۰۱۱۶/۲۰هـ ۲۱ به تاریخ ۲۳/۳/۱۳۴۷ نشان می دهد که فاتح بعد از قریب به دو سال از تشکیل کلوپ روتاری رستوران خود را به صورت رایگان در اختیار اعضای کلوپ روتاری برای برگزاری جلسات کرج و تهران می گذاشته است. در جلسه مورخه ۲۲/۳/۱۳۴۷ کلوپ روتاری شمیران حمید خواجه نصیری اظهار داشت کلوپ روتاری کرج جلسات خود را تاکنون در رستوران گلشهر تشکیل می داد ولی از این هفته جلسات آن کلوپ در رستوان جهان کرج تشکیل خواهد گردید. نظریه چهارشنبه: خبر صحت دارد، انجمن پرداخت هزینه سفر ۱۸ نفر از روتارین ها، برای سفر به اروپا از جمله دیگر اقداماتی بود که محمد صادق فاتح  انجام داده است. براساس سند شماره ۱۲۶۸۵/۲۰هـ ک فاتح کلیه هزینه های سفر به اروپای  ۱۸ روتارین کرجی را تمام و کمال پرداخت نموده است. ساعت۱۳۰۰ روز ۱۶/۷/۱۳۵۱ جلسه هفتگی کلوپ روتاری کرج با حضور ۲۸ نفر در محل هتل جهان تشکیل گردید در این جلسه ولی محمدی راجع به سفر اروپا و خاطرات آن سخن گفت و در خاتمه یادآرو شد که نامه ای جهت سایر اعضای فرستاده شود که در این جلسات غیبت ننمایند. همچنین در این جلسه از تلاش های محمدصادق فاتح تقدیرو تشکر بعمل آمد و از وی به خاطر پرداخت تمام و کمال هزینه های سفر ۱۸ نفر از روتارین های کرج قدردانی شد.   باشگاه لاینز و فاتح در طول قرون گذشته، به فراخور اوضاع سیاسی اجتماعی حاکم بر کشورهای مختلف، استعمارگران به نوسازی شیوه های استعماری خود پرداخته اند. بهره گیری از عناصر مختلف و متنوع در دستور کار ایشان بوده است، یکی از ابزار های مستعد و کارآمده موسسات اجتماعی و به اصطلاح خیریه بوده است. این موسسات که با ظاهری مردمی و غیر سیاسی و عمدتا با هدف کمک به دیگران و برآورد حاچات نیازمندان پا به عرصه وجود می گذاشتند در واقع در اقلبی دو منظوره طراحی و ابداع می گشتند، هدف ظاهری که بحث تشر دوستی و کمک به هم نوع را در دستور کارداشت ، بدنبال ترسیم چهره های مردم دوست و باعطوفت از آن بود و هدف پنهانی و اصلی آن که در پس چرده قرار داشت، در حقیفت برنامه نفوذ و رخنه در امور سیاسی و فرهنگی ملت ها را پیگیری می نمود و پس از ایجاد تغییر و انجام استحاله فرهنگی و پیدایش زمینه استعمار به تاراج سرمایه های ملی و معنوی آنان مشغول می گردیدند. باشگاه لاینز یکی از عمده ترین و گسترده ترین این سازمان های اجتماعی بود که توسط امیریکایی ها تاسیس و راه اندازی شد. مطلب دیدگری که این باشگاه در دستور کار خود قرار داده، مسئله جاسوسی و جمع آوری اختبار مختلف از زمین ههای ، سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی بود. محمد صادق فاتح از جمله مهمترین فعالان اندک این باشگاه از ابتدای تاسیس تا فوتش بوده و کمک های شایانی را به این کلوپ داشته است. طبق سند شماره ۶۸۰ به تاریخ ۲۲/۱۲/۱۳۳۹ منتشره در کتاب کلوپ روتاری به روایت اسناد صورت های رسیده از اتحادیه بین المللی لاینز باشگاه های منطقه ۳۵۴ وجوه زیر به اتحادیه پرداخت شده است. در این صورت های رسیده آنچه که قابل ملاحظه است،  لیست صورت های کلوپ کرج است که از کلوپ های شمال تهران، تجریش، مشهد، شیراز، اصفهان و رشت بالاتر بوده است. مبلغ اعلام شده در این سند بالغ بر ۱۱۴۳۳ دلار می باشد که اگر قیمت هر دلار آن زمان را که هر دلار بالغ بر ۷۰ ریال محاسبه می شده است را در نظر بگیریم باشگاه لاینز کرج بالغ بر ۸۰۰ هزار ریال به این باشگاه کمک ریالی نموده است. بر اساس سند شماره ۲۷۶۹/هـ ساواک به تاریخ ۲۵/۳/۱۳۴۰ قسمت اعظم صورت واریزی کرج به حساب کلوپ لاینز از سوی محمد صادق فاتح یزدی کارخانه دار معروف کرج صورت گرفته است. در این سند آمده است: از تلاش های خالصانه و مجدانه محمد صادق فاتح یزدی که در بالابردن سطح اعتبار کلوپ لاینز دفتر کرج به جهت اختصاص بخشی از مال خود به کلوپ روتاری و پرداخت صورت این دفتر تلاش وافری را را مبذول داشته اند تشکر و قدردانی شد. این ارتباطات خانوادگی نه به دلیل شاخص های شایسته سالاری بلکه به دلیل ارتباطات خانوادگی این خاندان ها که از گذشته در کشور فعال بودند، است. ارتباط خانوادگی محمدصادق عرب که بعد از سال ۱۳۱۷ آن را به فاتح تغییر می دهد با محمودجم سبب می شود تا وی به یکی از اعضای فعال و موثر اتاق تجارت مشهد تبدیل شود و از این گذر بتواند نقش تعیین کننده ای در تغییر مسیر تجارت در مشهد که روزگاری به شدت به سمت امپراتوری روس کشیده بود، گرایش پیدا کند    ]]>