زخمی که حاشیه ها بر کرج می زند
زخمی که حاشیه ها بر کرج می زند
شهر کرج به عنوان کلانشهر و مرکز استان البرز سی و یکمین استان ایران است که در سال 1388 تاسیس شد. این شهر یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران و پس از تهران بعنوان دومین شهر مهاجرپذیر ایران معرفی شده است.

 

شهر کرج با ویژگی های منحصر به فردی که داشته کمتر مدیر دلسوزی به خود دیده است. کم توجهی به پیشرفت اقتصاد شهری، رفاه و آسایش ساکنان، توسعه اقتصاد محلی و مدیریت بهینه شهری که ماحصل آن میراث داری آلودگی محیط زیست، هوا و ترافیک سنگین و مهمتر از همه گسترش حاشیه نشینی است از جمله معضلات و مشکلات این کلانشهر است.

در چند هفته گذشته جلسه شورای برنامه ریزی، مجتبی عبداللهی استاندار البرز از مکلف شدن دولت بر ساخت سالانه ۳۰ هزار واحد مسکونی در قالب طرح ملی خبر داد که در قرار بر این است که در این استان هم اتفاق بیفتد.

از طرفی شنیده ها حاکی است که برهمین اساس ۲۰۰ هکتار از اراضی واقع در شمال غربی کرج نیز به محدوده شهر اضافه خواهد شد.

نکته ای که در این خصوص مطرح می شود توان و ظرفیت های این استان است که با توجه به شرایط و زیرساخت های کلانشهر کرج جای بررسی است.

مهدی عسگری نماینده استان البرز در مجلس شورای اسلامی مهمترین دلیل مخالفتش را با این طرح وجود نرخ مهاجرت بالا، تراکم جمعیت و سرانه‌های خدماتی بسیار پایین، پیش از تأمین زیرساخت‌های حداقلی و رسیدن سرانه‌ها به سطح متوسط کشور و هرگونه اقدام که به تحریک تقاضا و گسترش مهاجرت به استان (بویژه کلانشهر کرج و فردیس) منجر شود را به مصلحت این استان ندانست.

استان البرز در شرایط کنونی از لحاظ تأمین آب شرب و زیرساخت‌های انتقال آن و همچنین جمع‌آوری فاضلاب به شدت در موضع ضعف و دچار کمبود می‌باشد و بارگذاری جدید مسکونی این معضل را تشدید خواهد کرد در حالی که با احتساب میزان مصرف آب در استان و سهمیه جدید اخذ شده از سدها، با کسری ۵۴۰ میلیون مترمکعب مواجه هستیم.

با فشار بیش ازحد به منابع آب زیرزمینی، وضعیت آبخوان‌های استان به شدت وخیم و درحال تنزل است؛ فرونشست گسترده زمین در دشت‌های جنوب کرج و فردیس از پیامدهای تضعیف آبخوان‌هاست.

شهرستان‌های کرج و فردیس در رده متراکم‌ترین شهرستانهای کشور هستند، بارگذاری جدید جمعیت معضلات زیست‌محیطی را تشدید و زندگی کردن در استان را سخت‌تر خواهد شد.

شاخص‌های سنجش هوا، وضعیت نامطلوب استان ازحیث آلودگی هوا را به وضوح نشان می‌دهد که اجرای طرح ملی مسکن بدون پیوست‌های اجتماعی، ترافیکی، زیست محیطی و در نظر گرفتن توان اکولوژیک منطقه، شاید یک مشکل را به ظاهر حل کند ولی در مجموع و درطول زمان، خود سبب تشدید مشکلات در استان خواهد شد.

پیشنهاد معقولانه ای که این نماینده ارائه می دهد به جای بارگذاری جدید مسکونی، بافت‌های فرسوده در شهرستان‌های کرج و فردیس احیاء شود تا بجای گسترش بیش از پیش شهر که بدون رعایت استانداردهای شهرسازی است روزبروز بر بهینه سازی زیرساخت های این شهر افزوده گردد.

اجرای هدفمند طرح ملی مسکن در البرز بدون زیرساخت ها امکان پذیر نیست،هر چند که استاندار البرز تاکید دارد که مکلف است سالی ۳۰ هزار مسکن ایجاد نماید و این ادای تکلیف شامل بافت های فرسوده شهر کرج نیز می باشد، اما با نگاهی به عقبه شهر کرج با توجه به مهاجرت پذیری آن و افزایش روزافزون حاشیه نشنی این امر خارج از سایت بافت های فرسوده و در زمین های اطراف شهر کرج تقریبا غیر ممکن است؛ چرا که با وجود مشکلاتی که این مناطق از داشتن امکانات اولیه نیز محرومند، حال آنکه جانمایی جدیدی صورت گرفته و ساخت و ساز در مناطق اطراف شهر کرج انجام شود، که چنین چیزی تقریبا امکان پذیر نیست.

گسترش شهرنشینی و دوری روستاهای این استان از بافت روستایی و سوق دادن آنها به سمت و سوی شهر نه تنها روستاها را به نابودی می کشد، بلکه استقلال آنان را نیز دستخوش تغییر خواهد کرد. روستاهایی که باید به سمت تولید پیش روند تنها مصرف کننده شده و نه تنها بافت روستایی نابود می شود بلکه مشکلات محیط زیستی را نیز ایجاد خواهد کرد.

جایی که در خصوص فروش آب طالقان بارها تذکر داده شده و مردم این منطقه از فروش آب طالقان بی نصیبند حال آنکه طبق قانون باید سه درصد از این  درآمد به پروژهای عمرانی طالقان  اختصاص یابد اما  ۱۵ سال است این درآمد به جیب شهرهای دیگر کشور رفته است . بهره برداری بی رویه از آب و مشکلاتی که به دنبال آن با افزایش جمعیت رخ می دهد قابل جبران نیست.

اما استاندار البرز می گوید؛ نواقصی در اجرای طرح هادی روستاهای استان وجود دارد که با بازنگری بنیاد مسکن البرز در این طرح ها می توان نواقص را برطرف کرد.

اما توجه به این نکته نیز ضروری است که روستاهای استان از بافت روستایی خود خارج شده و بجای تولید به مصرف کننده تبدیل شده اند که این خود زنگ خطری برای البرز است.

برای رفع محرومیت در مناطق کم برخوردار و محروم استان برای ایجاد زیرساخت های آموزشی، درمانی و …. نیاز به اعتبار و تخصیص بودجه است که تنها با همت مسئولان رده بالای استانی امکان پذیر است.

بیاد داشته باشیم که رفع این موانع با “ادبیات دستوری” و “باید” امکان پذیر نیست. کاهش روز بروز جمعیت روستایی و  مهاجرت آنان با فروش زمین ها و تغییر کاربری آن توسط افرادی منفعت طلب به شکلی که روستاهایی که زمانی پررونق بوده‌اند امروزه خالی از سکنه هستند و فقط اسمی از آنها باقی مانده و بیشتر زمین ها تبدیل به ویلاهای لاکچری شده است. این اتفاق به ویژه در روستاهای نزدیک شهر کرج رخ داده و از طرفی معضلی بنام حاشیه نشینی همچون نگین نامیمونی بر شهر کرج رخ نموده و  این نوع حاشیه‌نشینی مسلما کیفیت زندگی مناسبی را برای آنها به همراه نداشته، ضمن این‌که حاشیه‌نشینی خود معضلاتی جدا از دیگر مسائل و مشکلات شهر داشته است.

بارها عنوان شده که کرج خوابگاه تهران است و اتوبان تهران کرج هر روز شاهد افزایش بار ترافیکی است، یقینا با بزرگ شدن شهر کرج و افزایش جمعیت برای شهر کرج نیز چنین اتفاق رخ می دهد و هر روز شاهد بار ترافیکی سنگین از سمت فردیس، هشتگرد و دیگر مناطق حاشیه ای کرج خواهیم بود، سرنوشتی که تهران برای کرج رقم زد و هر روز شاهد افزایش بار ترافیکی اتوبان تهران کرج بوده ایم.

در چنین وضعیتی تصمیم گیری در خصوص مشکلات البرز به آسانی صورت نمی گیرد. کرج طی سالهای گذشته مرکز آزمون و خطای مسئولان گذری بوده که چند صباحی در این استان مسئولیت داشته و بعد با گرفتن پست و مقامی دیگر از این استان به استانهای دیگر رهسپار شده اند؛ اما ماحصل تصمیم هایی که گرفته شده عاقبتی است که کرج به آن دچار شده و مانند گره کور کسی قادر به بازکردن آن نیست. اگر قرار است راجع به این استان تصمیمی گرفته شود باید با کمترین آسیب انجام شود.

 

 

  • نویسنده : خانی نژاد